Ontwikkeling & Innovaties
De MvG-foundation is een toonaangevend ervaringskenniscentrum op het gebied van seksueel grensoverschrijdend gedrag. Wij ontwikkelen vanuit het perspectief van het slachtoffer en ervaringskennis een concrete visie op preventie en begeleiding voor in de praktijk. Wij houden daarbij voortdurend het hoofddoel in ogenschouw; het verbeteren van de positie van slachtoffers van seksueel grensoverschrijdend gedrag.
Naast het inzetten van ervaringskennis bij de ontwikkeling van nieuwe concepten en zorgvormen laten we ons inspireren en adviseren door deskundigen in het werkveld waaronder het comité van adviseurs.
De ontwikkelingen in vogelvlucht:
- In 2019 werd het MerelvanGroningen project een erkende interventie https://www.movisie.nl/interventie/merel-groningen-project. Het maakt jongeren op scholen, binnen jeugdzorg en instellingen bewust van de loverboyproblematiek en is gericht op preventie en voorlichting. Inmiddels is het een belangrijk onderdeel van de opleiding tot ervaringscoach aan de MVG-foundation.
- In 2020 startten we de opleiding tot ervaringscoach aan de MvG-foundation, een innovatieve opleiding waarbij ervaringsdeskundigen een unieke en gedegen opleiding krijgen op het gebied van preventie, voorlichting en begeleiding. Zij krijgen training in presentatie en voorlichting, leren relevante aspecten van het strafrecht kennen en worden opgeleid in de psychologische aspecten van trauma’s en begeleiding en over hun eigen rol als intermediair.
- In 2022/2023 ontwikkelden we de tool ‘Ik krijg toch nog een kans’. Deze informeert slachtoffers van mensenhandel over hun rechten als zij slachtoffer zijn van seksuele & criminele uitbuiting in de besloten ruimte. We ontwikkelden de tool in samenspraak met onze ervaringscoaches, ervaringsdeskundigen, professionals in de zorg, politie, en justitie.
De tool is sinds 2023 onderdeel van de module aangiftebereidheid aan de opleiding van de MvG-foundation. We ontwikkelden een infovisual, bieden vanaf 2023 een SKJ geaccrediteerde training aan en geven workshops opsporing.
Over de tool ‘Ik krijg toch nog een kans’
Achtergrond
In de afgelopen jaren zijn onder andere vanuit de rijksbrede aanpak Mensenhandel en het ministerie van Justitie en Veiligheid goede resultaten bereikt om de positie van slachtoffers van seksuele uitbuiting te verbeteren.
Enkele resultaten:
- Oprichting Teams Mensenhandel bij de politie.
- Aanstelling van 250 extra zedenrechercheurs, nadat Merel van Groningen en advocaat Richard Korver de noodklok luidden en er Kamervragen volgden.
- Instelling van een proeftuin van het Centrum Kinderhandel & Mensenhandel en de politie, waarin gewerkt wordt met een psycholoog tijdens het verhoor en de verklaring.
- Per 01-01-2022 het strafbaar stellen van klanten die seks kopen, terwijl zij weten of vermoeden dat er sprake is van dwang.
Toch blijft mensenhandel en illegale prostitutie onder jongeren verontrustend en is de stap voor slachtoffers om met de politie te praten groot. Ronald van Hedel, chef van het Team Mensenhandel van de regionale politie-eenheid Oost-Brabant luidde in 2021 de noodklok. Slachtoffers van seksuele uitbuiting praten niet: ‘We moeten scherper zijn’ – Omroep Brabant
Ook bij onze foundation kwam en komt er via slachtoffers en cursisten informatie binnen over de mechanismen die er spelen, en die het bemoeilijken om naar de politie te gaan of aangifte te doen. Naast het afhankelijkheidsmechanisme speelt er een mechanisme dat slachtoffers mogelijk strafbare feiten plegen, waarvan de uitbuiter niets weet. Met als gevolg dat slachtoffers niet naar de politie gaan uit angst dat ze zelf gestraft worden.
Voor ons was dit reden om onderzoek te doen onder de slachtoffers die we begeleiden en de ervaringsdeskundigen die bij ons de opleiding doen. Met de resultaten hiervan en in samenspraak met andere ervaringsdeskundigen en professionals ontwikkelden we de tool ‘Ik krijg toch nog een kans’.
Door het inzetten van deze tool beogen we de bereidheid tot melding of aangifte doen te vergroten en professionals te ondersteunen bij hun werk.
Waaruit bestaat deze tool?
- Een breed inzetbare infovisual waarin aan slachtoffers wordt verteld wat hun rechten zijn en welke stappen ze kunnen zetten. Deze infovisual mag door iedereen gebruikt en verspreid worden, om zoveel mogelijk jongeren te bereiken. *
- De SKJ (Stichting Kwaliteitszorg Jeugd) geaccrediteerde training: Signaleren van Seksuele- & Criminele uitbuiting in de besloten ruimte. – SKJeugd Scholing
In deze training krijgen professionals handvatten aangereikt om de signalen van dit mechanisme bij slachtoffers te herkennen. Zij leren welke informatie zij kunnen geven over de mogelijke strafbare feiten die door het slachtoffer zijn gepleegd en wat de strafrechtrechtelijke gevolgen kunnen zijn, als het slachtoffer deze deelt.
Inhoud training:
Thema 1: Seksuele en criminele uitbuiting in de besloten ruimte
Thema 2: Mogelijke strafbare feiten gepleegd vanuit slachtofferschap
Thema 3: Methodiek van de daders
Thema 4: Overlevingsmechanisme slachtoffer en signalen.
Thema 5: De nieuwste trends in het chanteren van jongeren
Werkmateriaal:
Infovisual
Film: ‘Ik krijg toch nog een kans’
Boeken: Plotseling ben je van hem en Liefde zonder vlinders
* De infovisual is geschonken door het Zorg-en-veiligheidshuis Noord-Holland Noord
Onderzoek naar aangiftebereidheid van slachtoffers van seksuele en criminele uitbuiting
Van 2019 tot en met 2025 heeft de Merel van Groningen Foundation een verdiepend onderzoek uitgevoerd naar de aangiftebereidheid van slachtoffers van seksuele en criminele uitbuiting.
Voor dit onderzoek zijn 27 slachtoffers geïnterviewd uit verschillende regio’s van Nederland. Daarnaast zijn gesprekken gevoerd met professionals uit het werkveld, waaronder medewerkers van de politie, rechercheurs Mensenhandel, zorgcoördinatoren, officieren van justitie en vertegenwoordigers van het Openbaar Ministerie.
Het doel van het onderzoek was om inzicht te krijgen in de factoren die slachtoffers stimuleren of juist belemmeren om aangifte te doen en om aanbevelingen te formuleren voor verbetering van het strafrechtelijk proces.
Wat slachtoffers vertelden
Uit de interviews bleek dat slachtoffers regelmatig tegen dezelfde knelpunten aanlopen. Zij ervaren onder meer:
- onduidelijke communicatie over procedures en rechten;
- lange wachttijden binnen het strafrechtelijk traject;
- gevoelens van onveiligheid terwijl de dader nog vrij rondloopt;
- onvoldoende aansluiting bij hun belevingswereld;
- wantrouwen richting instanties als gevolg van eerdere ervaringen.
Veel slachtoffers geven aan dat vertrouwen, veiligheid en duidelijke informatie bepalend zijn voor hun bereidheid om een verklaring af te leggen of aangifte te doen.
Wat professionals vertelden
Professionals uit het werkveld herkennen veel van deze signalen. Tegelijkertijd wijzen zij op de complexiteit van mensenhandel zaken, de beperkte capaciteit binnen opsporing en de noodzaak om slachtoffers zorgvuldig te begeleiden gedurende het proces.
Uit de gesprekken kwam ook naar voren dat gespecialiseerde ondersteuning en de inzet van goed opgeleide ervaringsdeskundigen kunnen bijdragen aan meer vertrouwen en betere samenwerking tussen slachtoffers en betrokken instanties.
Resultaten die al worden toegepast
Het onderzoek heeft niet alleen geleid tot aanbevelingen, maar ook tot concrete toepassingen.
Samen met slachtoffers en een rechercheur Mensenhandel is een stappenplan ontwikkeld dat slachtoffers ondersteunt bij het proces rondom melding, verklaring en aangifte. Dit stappenplan wordt inmiddels gebruikt binnen de opleiding van de Merel van Groningen Foundation.
Daarnaast heeft de Politieacademie interesse getoond in de uitkomsten van het onderzoek. Citaten en ervaringen van slachtoffers zijn gedeeld om bij te dragen aan verdere bewustwording en professionalisering binnen opleidingen en trainingen.
Belangrijkste aanbevelingen
Op basis van het onderzoek adviseert de Merel van Groningen Foundation onder meer:
- gebruik van begrijpelijke taal tijdens intake- en informatiegesprekken;
- meer aandacht voor veiligheid en vertrouwen gedurende het gehele traject;
- duidelijke uitleg over procedures, rechten en verwachtingen;
- aandacht voor mogelijke intimidatie vanuit het netwerk van de dader;
- inzet van goed opgeleide ervaringscoaches die slachtoffers kunnen ondersteunen vanuit kennis én ervaring.
Samen werken aan verbetering
Het onderzoek laat zien dat de aangiftebereidheid van slachtoffers kan worden vergroot wanneer zij zich gehoord, begrepen en beschermd voelen. Door kennis uit de praktijk van slachtoffers te verbinden met de expertise van politie, justitie en hulpverlening ontstaat ruimte voor verdere verbetering van de aanpak van seksuele en criminele uitbuiting.
De Merel van Groningen Foundation blijft zich inzetten om deze kennis te delen en samen met partners in het werkveld bij te dragen aan een meer mensgerichte benadering van slachtoffers.
De Merel van Groningen Foundation dankt Pro Juventute Pro Juventute – Fonds voor jeugdhulp, voor de financiële bijdrage die de uitvoering van dit onderzoek mogelijk heeft gemaakt.